gonuladamialisan

AŞIK REYHANİ

1932 - 10 Aralık 2006. Hasankale’nin Alvar köyünde doğdu. Asıl adı Yaşar Yılmaz’dır. İran’dan göçen babası önce Kars’a daha sonra Erzurum’a yerleşti. Aşık Reyhani’nin çocukluğu köyünde geçti. Zaman zaman komşu köylere gitme olanağı bulduysa da daha başka yerlere gidemedi. Okuma yazmayı okula gitmeden öğrendi. Sonraki yıllarda ise dışarıdan sınava girerek diploma aldı.

Küçük yaşlarda köyüne gelen aşıklardan etkilendi. Hem aşıklardan dinleyerek hem de eline geçen kitapları okuyarak birçok halk hikayesini öğrendi. Kendi aşıklığı ve şiir yazmaya başlaması 18 yaşından sonradır.

Reyhani, rüyasında gördüğü bir kıza aşık oldu. Kısa bir süre sonra da kızı kaçırdı. Birkaç ay geçmeden evliliği geçimsizliğe ve huzursuzluğa dönüştü. Bunun üzerine karısının ailesi kızlarını alarak başka biriyle evlendirdiler. Aşık Reyhani, bu dönemden sonra Dertli mahlasıyla şiirler yazmaya, türkü söylemeye başladı. Ancak bu mahlası uzun süre kullanmadan, Bayburtlu Hicrani tarafından Reyhani mahlası verildi.

Konya Aşıklar Bayramına aralıksız katılan 7 aşıktan biridir. Eski aşıkların dışında, yetiştiği Huzuri Baba, Nihani, Cevlani, Efkari ve Gülistan Çobanoğlu gibi aşıklardan gelenek ve usul öğrendi.

İran’dan Avrupa’ya birçok ülkede türkü söyleyen Aşık Reyhani, katıldığı yarışmalarda da birçoğu birincilik olmak üzere çeşitli ödüller aldı. 1980’li yılların başında Erzurum’da bulunan Doğu Ozanları Derneğinin başkanlığına getirildi.

Aşık Reyhani birçok ülkeye konser ve konferanslara katılmak üzere çağrıldı. Ayrıca ABD’nin Michigan Üniversitesinde katıldığı bir konferanstan sonra kendisine fahri öğretmenlik unvanı verildi.

Şiirleri birçok gazete, dergi ve araştırmada yaralan, çeşitli radyo ve televizyon programlarına katılan Aşık Reyhani’nin, şiirlerinin bir bölümünü topladığı »Alvarlı Reyhani« (1962), »Böyle Bağlar« (1966), »Kervan« (1988) ve bazı düşünce ve şiirlerinden oluşan »Şu Tepenin Arkasında« adlı kitapları, Dilaver Düzgün tarafından hazırlanan »Aşık Yaşar Reyhani«, (1997) ve Ozan Yusuf Polatoğlu tarafından hazırlanan »Mızrabın Istırabı, Aşık Reyhani-Hayatı ve Şiirleri«, (2003) adlı kitaplar bulunmaktadır.

Şemsi Yastıman

Şemsi Yastıman Ölmez, sağ olursam bu yaz inşallah
Sılayı bir daha görmek istiyom
Çugun'a varınca ya ağşam, zabah
Topraklara yüzüm sürmek istiyom

Ey Şemsi Yastıman, ümitli kulsun
Kısmet ise gayen yerini bulsun
Hemşeriler buna vasıta olsun
Kırşehir'e selam vermek istiyom.

Yakın bir süre önce yitirdiğimiz Şemsi Yastıman, Türk Halk Müziği'ne ''kaynak kişi'', ''derleyici'' ve ''aşık'' kimliği ile emeği geçmiş bir usta halk sanatkarıdır. Asıl adı ''Mehmet Galip Şemsettin'' olan Şemsi Yastıman, Şekerci Ahmed Ağa ve İlhamiye Hatun'un oğlu olarak 10 Temmuz 1923'de Kırşehir'de doğdu. Saza ve söze ilgisi Ortaokul yıllarında başladı. Önce Kırşehir ve çevresinde ki ustalardan etkilendi. Ankara'da bulunduğu yıllarda Yağcıoğlu Fehmi Efe ve Genç Osman'ın müzik meclislerine girerek kendini ve sazını geliştirdi. Bu yıllarda sahneye çıkmaya haşladı. Bir süre İzmir'de bulunan ve burada evlenen Şemsi Yastıman, daha sonra İstanbul'a yerleşti ve san'at hayatını burada sürdürmeye başladı. Kısa sürede şöhreti arttı, gazinolarda çalışmaya başladı. Dönemi içinde basın-yayın organlarının en çok bahsettiği sanatçılardan biri oldu. Onlarca plak doldurdu ve pek çok kez Türkiye Radyoları'nın emisyonlarına davet edildi.

Şemsi Yastıman, özellikle halk müziği geleneğinin çalıp-söyleme tarzını benimsemiş bir halk sanatkarı olarak adından söz ettirdi. Aşıklık geleneğinin çeşitli türlerinde seslendirdiği eserlerle ve bilhassa dönemi içinde unutulmaya yüz tutmuş olan ''destan'' ve ''taşlamaları'' ile sevildi.

Ayrıca, memleketi Kırşehir'in müzik potansiyelinin geniş kitlelere tanıtılmasına, ''mahalli sanatçı'' kimliği ile ön-ayak oldu. Sanatçı kişiliği yanında, kendi adını taşıyan dükkanında saz dersleri vererek pek çok sanatçı yetiştirdi. Türk Halk Müziği konusunda çeşitli kitaplar ve notalar yayınlayarak kültür-san'at hayatına hizmetlerde bulundu. Şemsi Yastıman, doğduğu gün ve ay'a tesadüf eden 10 Temmuz 1994 tarihinde Lapseki'de vefat etti.

Bu bölümde yer alan Aşık ve Halk Şairleri:

Aşık Budala, Aşık Mihmani, Bülent, Cefai, Erkani, Emaneti, Gülhanım Yıldırım, Gülşadi, Kul Fani, Kul Himmet, Nurettin Yıldırım, Sevdanur, Şahini, Yeter Ana.

Aşık Budala

Budala'm sırrına kimseler ermez
Tevekkül malını erteye koymaz
Kişi kısmetinden ziyâde yemez
Bana kısmet olan mal neme yetmez

XVII. Yüzyılda yaşamıştır. Divriği'nin Şahin köyünde doğduğu tahmin ediliyor. Şahin köyü, folkloru, âşıkları ve kendine has ezgileriyle şöhret bulmuş olan Çamşıhı yöresi köylerinden birisidir...>>

ÂŞIK MİHMANÎ / YÜZBAŞIOĞLU VE AİLESİNDEKİ DİĞER ÂŞIKLAR

Aşık Mihmani / Yüzbaşıoğlu

Kırmızı gül olam dedim eline
İbrişim olayım dedim beline
Yüzbaş’oğlu kurban dedim yoluna
Öyleyse kolların aç dedi bana

Asıl adı Hasan Yıldırım'dır. 1917'de Sivas'ın Şarkaşla ilçesinin saraç köyünde doğmuştur. Mustafa ve Elif'in oğludur. Sülalesi Yüzbaşıoğulları olarak bilinir. Sarıkayalı Âşık Hüseyin Gürsoy'la akrabadır...>>

Yeter Ana

Gel sevdiğim senle bir yol konuşak
Yüzüne bakacak halin var m'ola
Kim suçluyla gel hakime danışak
Huzur-ı divanda yerin var m'ola

Hasan Yıldırım (Yüzbaşıoğlu/Mihmanî)'ın eşidir. 1922'de Saraç köyünde doğmuştur. Ali ve Fadime'nin kızıdır. Herhangi bir tahsil görmemiştir...>>

Gülhanım Yıldırım

Gelin ağlar gelin bakın halime
Feleğin sillesi bana da vurdu
Kadınım ya gücüm yetmez zalime
Kimi ezdi geçti kimi de sürdü

1942 yılında Şarkışla'nın Saraç köyünde doğmuştur. Âşık Yüzbaşıoğlu ile Âşık Yeter Ana'nın kızıdır. Dokuz çocuklu ailenin en büyük çocuğudur...>>

Nurettin Yıldırım

Bir gün değil hafta değil ay değil
Geçmiyor günlerim var perişanım
Neden hayırsıza ben verdim meyil
Yağdırdı saçıma kar, perişanım

1946 yılında Saraç köyünde doğmuştur. Her ikisi de âşık olan Hasan ve Yeter'in oğludur. Köyünde ilkokulu bitirdikten sonra rençperlik yapmıştır...>>

Emaneti

Gel güzelim senle kozu bölüşek
Ben bulanan suyun başı değilim
Ya ayrılak ya da geri birleşek
Ben kimsenin kuyruk peşi değilim

Asıl adı Servet Yıldırım'dır. 1955 yılında Saraç köyünde doğmuştur. Âşık Yüzbaşıoğlu (Mihmanî)'nun oğludur. İlkokulu bitirdikten sonra, köyünde çobanlık yapmış,...>>

Şahini (Hülya Yıldırım)

Tarlanın yolunda dünyaya geldi
Sarıldı toprağa gül oldu Veysel
Anası beleği toprağa sardı
Sarıldı toprağa göl oldu Veysel

Asıl adı Hülya Yıldırım'dır. 30 Ağustos 1956'de Şarkışla'nın Saraç köyünde doğmuştur. Dokuz çocuk ailenin üçüncü kızıdır. Babası Deliahmetler sülalesinden Hasan,...>>

SİVASLI GÜLŞADÎ VE ÇIRAKLARI

Gülşadi

Bu bendeki olan gizli esrarı
Erken yakaladım tez kayıp ettim
Âşıklık yolunda kıldım kararı
Sırken yakaladım tez kayıp ettim

1950 yılında Sivas'ın Çayboyu mahallesinde doğmuştur. Asıl ismi Yılmaz Altay'dır. Babası Hamza, annesi Fatma'dır. TCDD, Sivas Çırak Okulu mezunu olan Gülşadî,...>>

Cefai

İnsan bir fidandır çınara döner
Yaklaştıkça on beş yaşına doğru
Yüzü aya benzer gözleri fener
Sürmeler çekilir kaşına doğru

Asıl ismi Binali Aydın'dır. 20.4.1958'de Sivas'ın merkez köylerinden Hasbey'de doğmuştur. Dursun ve Nuriye'nin oğludur. Orta halli bir ailenin tek erkek çocuğudur...>>

Sevdanur

Ölümü kurtuluş sanan gafiller
Orası buradan zor bilir misin
Şeytanın sözüne kanan sefiller
Yakacak orada kor bilir misin

Kadın halk şairlerindendir. Sivas'ın Çayboyu mahallesinden olan Sevdanur, ilkokul mezunudur. Halen burada yaşamaktadır. Kadın âşık olduğundan ismini vermekten çekinmiştir...>>

Kul Fani

Gurbeti hasrete şikâyet ettim
Beni benden ayırdığın yetmez mi
Candan sevdiklerim hep sende kaldı
Canı candan ayırdığın yetmez mi

1960 yılında Sivas'ın Bademkaya köyünde doğmuştur. Asıl adı Mahir Güler'dir. Alpaslan ve Fevzi Paşa İlkokulunda, Atatürk Ortaokulunda ve Sivas Endüstri Meslek Lisesinde okumuştur...>>

Erkani

Bu dünyada güldürmedin yüzümü
Sürüm sürüm sürünesin vefasız
Sen ki erdirmedin beni murada
Karalara bürünesin vefasız

Gülşadî'nin yiğenidir. Asıl ismi Yuvuz Altay olup 1960 yılında Sivas'ın Çayboyu mahallesinde doğmuştur. Nadir ve Fatma'nın oğludur...>>

Bülent

İnsan ahlak ile yükselir imiş
Cemiyette seçilmeyi bilmeli
Yerinde etmeli herkesle yarış
Yerinde de geçilmeyi bilmeli

1974 yılında Sivas'ta doğan Bülent, Gülşadî'nin beş oğlundan üçüncüsüdür. Çayboyu İlkokulunda okumuş, Atatürk Lisesinin orta kısmını bitirdikten sonra aynı okulun...>>

KUL HİMMET'İN BİLİNMEYEN DEYİŞLERİ

Bugün yâr bize geldi
Gülleri taze geldi
Önünde Kanber ile
Ali Murtaza geldi

Âşık Edebiyatında Alevî-Bektaşî inancıyla ortaya konulmuş binlerce şiir vardır. Söz konusu şiirlerde On iki İmam, Kerbelâ hadisesi, menkabeler, Bektaşilikle ilgili inançlar, erkân ve adetler konu...>>

Piczo